• Register
    *
    *
    *
    *
    *
    Fields marked with an asterisk (*) are required.

จริยธรรม.คอม

You are here: Home Buddhist Ceremony The miscellaneous วิธีบอกศักราช
Thai (ภาษาไทย)English (United Kingdom)

วิธีบอกศักราช

(8 votes)

วิธีบอกศักราช
การแสดงพระธรรมเทศนาในงานทำบุญทุกกรณี ยกเว้นที่แสดงตามกาลในวันธรรมสวนะ นิยมให้ผู้แสดงธรรมบอกศักราช คือ บอก วัน เดือน ปี ของวันนั้น ก่อนเริ่มเทศน์ จุดมุ่งหมายก็เพื่อให้พุทธบริษัทได้ทราบปฏิทิน เพราะในสมัยก่อนปฏิทินรายวันไม่มีแพร่หลาย


วิธีบอกศักราชให้บอกเป็นภาษาบาลีก่อน แล้วแปลเป็นภาษาไทย ดังนี้
อิมานิ ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมา สมฺพุทฺธสฺส ปรินิพฺพานโต ปฏฺฐาย จตุตฺตรปญฺจสตาธิกานิ , เทฺว สํวจฺฉรสหสฺสานิ อติกฺกนฺตานิ , ปจฺจุปนฺนกาลวเสน อสฺสยุชมาสสฺส เตวีสติมํ ทินํ วารวเสน ปน จนฺทวาโร โหติ , เอวํ ตสฺส ภควโต ปรินิพฺพานา , สาสนายุกาลคณนา สลฺลกฺเขตพฺพาติ ฯ


ศุภมัสดุ พระพุทธศาสนายุกาล จำเดิมแต่ปรินิพพานแห่งองค์สมเด็จพระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้านั้น บัดนี้ล่วงแล้วสองพันห้าร้อยสี่พรรษา ปัจจุบันสมัย ตุลาคมมาส สุรทินที่ ยี่สิบสาม วันนี้ จันทรวาร ศานายุกาล แห่งองค์สมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น มีนัยอันพุทธบริษัทจะพึงกำหนดนับด้วยประการ ฉะนี้ ฯ
หลักการเปลี่ยนคำตาม วัน เดือน ปี สำหรับคำบาลีมีที่ต้องเปลี่ยนสีแห่งตามอักษรสีแดง ให้รู้ไว้ในแบบ


๑) คำบอกจำนวนศักราช ถ้าจำนวนท้าย พ.ศ.เลื่อนไป ต้องเปลี่ยนดังนี้
ปญฺจจุตฺตร (๐๕) ฉฬุตฺตร (๐๖) สตฺตุตตร (๐๗) อฏฺฐุตฺตร (๐๘) นวุตฺตร (๐๙) ทสุตฺตร (๑๐) เอกาทสุตฺตร (๑๑) ทฺวาทสุตฺตร (๑๒) เตวสุตฺตร (๑๓) จตุทฺทสุตฺตร (๑๔) ปณฺนรสุตฺตร (๑๕) โสฬสุตฺตร (๑๖) สตฺตรสุตฺตร (๑๗) อฏฺฐารสุตฺตร (๑๘) อูนวีสุตฺตร (๑๙) วีสุตฺตร (๒๐) ตึสุตฺตร (๓๐) จตฺตาวีสุตฺตร (๔๐) ปณฺณาสุตฺตร (๕๐) สฏฺฐยุตฺตร (๖๐) สตฺตตฺยุตฺตร (๗๐) อสีตยุตฺตร (๘๐) นวุตยุตฺตร (๙๐)
จำนวนในระหว่างสิบ ต่อจากยี่สิบไป มีหลักเปลี่ยนคล้ายกันคือ เอ็ดเติมเอก สองเติม ทวา สามเติม เต สี่เติม จตุ ห้าเติม ปญฺจ หกเติม ฉ เจ็ดเติม สตฺต แปดเติม อฏฺฐ ทั้งนี้ให้เติมเข้าข้างหน้าจำนวนครบสิบนั้น ๆ เช่น
ยี่สิบเอ็ด (เอกวีสุตฺตร) สามสิบสอง (ทฺวตฺตึสุตฺตร) สี่สิบสาม (เตจตฺตาฬีสุตฺตร) ห้าสิบสี่ (จตุปณฺณาสุตฺตร) หกสิบห้า (ปณฺจสฏฺฐยุตฺตร) เจ็ดสิบหก (ฉสตฺตตฺยุตฺตร) แปดสิบเจ็ด (สตฺตาสีตยุตฺตร) เก้าสิบแปด (อฏฺฐนวุตฺตร)
ส่วนจำนวนครบเก้าในระหว่างสิบให้เติมอูน หน้าจำนวนครบสิบข้างหน้าทุกจำนวน เช่น ยี่สิบเก้า เป็น อูนตึสุตฺตร สามสิบเก้าเป็น อูนจตฺตาฬีสุตฺตร เป็นต้น


๒) การบอกเดือน ในตัวอย่างใช้สำหรับเดือนตุลาคม ถ้าเป็นเดือนอื่นก็เปลี่ยนไป มีหลักการเปลี่ยนดังนี้
เดือนมกราคม (ปุสฺส) เดือนกุมภาพันธ์ (มาฆ) เดือนมีนาคม (ผคฺคุณ) เดือนเมษายน (จิตฺต) เดือนพฤษภาคม (วิสาข) เดือนมิถุนายน (เชฏฺฐ) เดือนกรกฎาคม (อาสาฬฺห) เดือนสิงหาคม (สาวน) เดือนกันยายน (โปฏฺฐปทฺ หรือภทฺทปท) เดือนตุลาคม (อสฺสยุช) เดือนพฤศจิกายน (กตฺติก) เดือนธันวาคม (มิคสิร)
พึงเปลี่ยนชื่อตามที่ต้องการใส่ไปหน้าคำ มาสสฺส


๓) คำบอกวันที่ของเดือนนั้น ต้องเปลี่ยนไปตามปฏิทินให้ตรงตามวันที่ที่ต้องการ หลักในการเปลี่ยนจำนวนวัน มีดังนี้
วันที่หนึ่ง (ปฐมํ) วันที่สอง (ทุติยํ) วันที่สาม (ตติยํ) วันที่สี่ (จตุตฺถํ) วันที่ห้า (ปญฺจมํ) วันที่หก (ฉฏฐํ) วันที่เจ็ด (สตฺตมํ) วันที่แปด (อฏฐมํ) วันที่เก้า (นวมํ) วันที่สิบ (ทสมํ) วันที่สิบเอ็ด (เอกาทสมํ) วันที่สิบสอง (ทฺวาทสมํ) วันที่สิบสาม (เตรสมํ) วันที่สิบสี่ (จตุรสมํ) วันที่สิบห้า (ปณฺณเรสมํ) วันที่สิบหก (โสฬสมํ) วันที่สิบเจ็ด (สตฺตรสมํ) วันที่สิบแปด (อฏฺฐารสมํ) วันที่สิบเก้า (อูนวีสติมํ) วันที่ยี่สิบ (วีสติมํ) วันที่ยี่สิบเอ็ด (เอกวีสติมํ) วันที่ยี่สิบสอง (ทฺวาวีสติมํ) วันที่ยี่สิบสาม (เตวีสติมํ) วันที่ยี่สิบสี่ (จตุวีสติมํ) วันที่ยี่สิบห้า (ปญฺจวีสติมํ) วันที่ยี่สิบหก (ฉพฺพีสติมํ) วันที่ยี่สิบเจ็ด (สตฺตวีสติมํ) วันที่ยี่สิบแปด (อฏฺฐวีสติมํ) วันที่ยี่สิบเก้า (อูนตึสติมํ) วันที่สามสิบ (ตึสติมํ) วันที่สามสิบเอ็ด (เอกตึสติมํ)


๔) คำบอกวารในเจ็ดวาร เพื่อให้รู้ว่าวันนั้น ๆ ตรงกับวารอะไร ต้องเปลี่ยนชื่อวารทั้งเจ็ดให้ถูกต้องมีหลักกำหนดไว้ ดังนี้
วันอาทิตย์ (รวิวาโร) วันจันทร์ (จนฺทวาโร) วันอังคาร (ภุมฺมวาโร) วันพุธ (วุธวาโร) วันพฤหัสบดี (ครุวาโร) วันศุกร์ (สุกฺกวาโร) วันเสาร์(โสรวาโร)

 

ที่มา http://www.buddhadham.com/index.php?mo=3&art=243528

 

Online Users

0 users and 227 guests online