• Register
    *
    *
    *
    *
    *
    Fields marked with an asterisk (*) are required.

จริยธรรม.คอม

You are here: Home Beginner หมวด กุศลพิธี
Thai (ภาษาไทย)English (United Kingdom)

หมวด กุศลพิธี

(17 votes)

หมวด กุศลพิธี

กุศล แปลว่า ฉลาด, สิ่งที่ตัดความชั่ว หมายถึงสิ่งที่ดีงาม ถูกต้องชอบธรรม กุศลพิธีจึงหมายถึงพิธีกรรมที่ฉลาดสามารถตัดความชั่ว และอบรมตนเองให้ดีงามตามหลักธรรมในพระพุทธศาสนาได้

กุศลพิธี พิธีบำเพ็ญกุศลในศาสนพิธีเล่ม ๑ นี้ มี ๓ เรื่อง คือ

๑.      พิธีแสดงตนเป็นพุทธมามกะ

๒.    พิธีเวียนเทียนในวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา

๓.     พิธีรักษาอุโบสถ

การแสดงตนเป็นพุทธมามกะ

พุทธมามกะ คือ การรับเอาพระพุทธเจ้าเป็นที่พึ่งของตนเอง หมายถึง การประกาศยอมรับนับถือพระพุทธศาสนานั่นเอง

พิธีการแสดงตนเป็นพุทธมามกะมีมาแต่สมัยพุทธกาลจะแตกต่างกันตามฐานะผู้มาขอนับถือ คือ

-นักบวชนอกศาสนา หรือคฤหัสถ์ผู้ปรารถนาจะบรรพชาอุปสมบทในพระพุทธศาสนา พระพุทธองค์จะทรงรับเข้ามาด้วยพระดำรัสว่า “เธอจงเป็นภิกษุมาเถิด ธรรมอันเรากล่าวดีแล้วจงประพฟติพรหมจรรย์ เพื่อทำที่สุดแห่งทุกข์โดยชอบเถิด”

-ผู้บรรพชาอุปสมบทกับพระสาวก จะบวชด้วยการถึงพระรัตนตรัยเท่านั้น

-ปัจจุบันการถึงพระรัตตรัย ใช้ในกรบรรพชาเป็นสามเณร ส่วนญัตติจตุตถกรรมวาจาใช้อุปสมบทเป็นพระภิกษุ

-คฤหัสถ์ผู้ไม่อยากบวช ก็จะปฏิญาณว่าขอถึงพระรัตนตรัยว่าเป็นที่พึ่งที่ระลึก

ต่อมาในสมัยรัชกาลี่ ๕ การบวชสามเณรเพื่อศึกษาเล่าเรียนได้คลายความนิยมลงไป เนื่องจากเพราะนิยมส่งบุตรหลานไปเรียนต่างประเทศ จึงมีพิธีแสดงตนเป็นพุทธมามกะสำหรับเด็กอายุระหว่าง ๑๒-๑๕ ปี จนเป็นที่นิยมทำกันมาจนถึงปัจจุบัน

คำปฏิณาณ

เอสาหํ ภนฺเต สุจิรปรินิพฺพุตมฺปิ ตํ ภควนฺตํ สรณฺ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ สงฆญฺจ พทฺธมามโกติ มํ สงฺโฆ ธาเรตุ.

คำแปล ข้าแต่พระสงฆ์ผู้เจริญ ข้าพเจ้าถึงพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น แม้ปรินิพพานนานแล้ว ทั้งพระธรรม และพระสงฆ์เป็นที่พึ่งที่ระลึกที่นับถือ ขอพระสงฆ์จงจำข้าพเจ้าไว้ว่าเป็นพุทธมามกะ ผู้รับเอาพระพุทธเจ้าเป็นที่พึ่งของตน คือผู้ยอมรับนับถือพระพุทธเจ้า

หมายเหตุ ถ้าว่าพร้อมกันหลายคนให้เปลี่ยนดังนี้  เอสาหํ ถ้าเป็นชายว่า เอเต มยํ หญิงว่า เอตา มยํ คจฺฉามิ เป็น คจฺฉาม ทั้งชายและหญิง เปลี่ยน พุทฺธมามโกติ เป็น พุทฺธมามกาติ, มํ เป็น โน เปลี่ยนคำแปลด้วย คือ

คำว่า ข้าพเจ้า เป็น ข้าพเจ้าทั้งหลาย ทุกที่ฯ

เมื่อปฏิญาณเสร็จแล้ว พระสงฆ์จะให้โอวาท เสร็จแล้วกล่าวคำอาราธนาศีลและรับศีล ถ้ามีไทยธรรมถวายแล้วกรวดน้ำรับพรเป็นอันเสร็จพิธี

 

พิธีเวียนเทียนในวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา

พิธีเวียนเทียน หมายถึง การทำประทักษิณเวียนขวา เพื่อแสดงความเคารพต่อพระพุทธรูป ปูชนียสถานหรือพระเจดีย์ในวันสำคัญทางพระพุทธศาสนาที่ชาวไทยเราถือกันมามี ๔ วัน

ในวันสำคัญขาวพุทธจะประกอบพิธีต่างๆ ที่เป็นบุญเป็นกุศล ตามหลักพุทธศาสนาเป็นพิเศษ มีการทำบุญตักบาตร การบูชาด้วยดอกไม้ ธูป เทียน เป็นต้น

วันสำคัญมี ๔ วัน คือ วันวิสาขบูชา , วันอัฏฐมีบูชา,วันมาฆบูชา และ วันอาสาฬบูชา

๑.วันวิสาขบูชา หมายถึง การบูชาพระพุทธเจ้าในวันเพ็ญเดือนวิสาขะ คือวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๖ ถ้าเป็นอฑิกมาสคือมีเดือน ๘ สองหน ก็เลื่อนไปเป็นวันเพ็ญเดือน ๗ วันวิสาชบูชาเป็นวันคล้ายวันที่พระพุทธเจ้าประสูติ ตรัสรู้ และปรินิพพาน ซึ่งทั้ง ๓ อย่างตรงกับวันเพ็ญเดือน ๖ พอดี ชาวพุทธจึงนิยมทำการบูชาในวันนี้เป็นพิเศษ และวันที่๑๕ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๔๒ องค์การสหประชาชาติ ประกาศให้วันวิสาขบูชาเป็นวันสำคัญสากลของโลก

๒.วันอัฏฐมีบูชา หมายถึง การบูชาพระพุทธเจ้าในวันตรงกับวันแรม ๘ ค่ำ เดือน ๖ ของทุกปี (ในปีที่เป็นอธิกมาสก็จะเลื่อนไปเป็นเดือน ๗) ซึ่งเป็นวันถวายพระเพลิงพระบรมศพการบูชาก็มีการปฏิบัติเช่นเดียวกับวันอื่นๆ

๓.วันมาฆบูชา หมายถึง การบูชาในวันเพ็ญเดือนมาฆะ คือวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน๓  เป็นวันคล้ายวันที่พระพุทธเจ้าประกาศโอวาทปาฏิโมกข์ในท่ามกลางพระอริยสงฆ์ ๑,๒๕๐ องค์ การประชุมในวันนั้น เรียกว่า “จตุรงคสันนิบาต” คือ การประชุมประกอบด้วยองค์ ๔ คือ

๑.เป็นพระอรหันต์

๒.เป็นเอหิภิกขุ พระพุทธองค์ทรงบวชให้ทั้งสิ้น

๓.มาประชุมกันโดยไม่ได้นัดหมาย

๔.เป็นวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๓

๔.วันอาสาฬหบูชา หมายถึง การบูชาในวันเพ็ญเดือน อาสาฬหะ คือ วันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๘ ตรงกับวันคล้ายวันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงปฐมเทศนา คือ เทศนาครั้งแรก ชื่อว่า ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร โปรดปัญจวัคคีย์ มีผลคือ

-ท่านพระอัญญาโกณฑัญญะได้ดวงตาเห็นธรรม

-ท่านเป็นพระสงฆ์องค์แรกในพระพุทธศาสนา

-พระรัตนตรัย คือ พระพุทธ, พระธรรม, พระสงฆ์ เกิดขึ้นครบ

การรักษาอุโบสถ

อุโบสถ แปลว่า การเข้าถึง หมายถึง การเข้าไปอยู่รักษาศีล ๘ อย่างเคร่งครัด เป็นวัตรปฏิบัติของอุบาสกอุบาสิกา ผู้มีศรัทธา ใคร่ฝึกพัฒนาจิตใจของตนให้สูงยิ่งๆขึ้นไป มี ๓ อย่างคือ

๑.ปกติอุโบสถ การรักษาเพียงวันหนึ่งและคืนหนึ่ง

๒.ปฏิชาครอุโบสก คือ การรักษาอย่างพิเศษ ครั้งละ ๒ วัน คือวันรับ ๑ วัน รักษา ๑ วัน และวันส่ง ๑ วัน

๓.ปฏิหาริกปักขอุโบสถ คือการอยู่จำอุโบสถเป็นเลา ๓ เดือนภายในพรรษา หรือ ๔ เดือน ตลอดฤดูฝน เป็นอุโบสถที่กำหนดไว้ประจำแต่ละปี แต่ปัจจุบันเนื่องจากผู้จำอุโบสถมีกิจธุระมาก จึงไม่ค่อยมีผู้ถืออุโบสถชนิดนี้

ผู้ตั้งใจจะรักษาอุโบสถชนิดใด พึงเตรียมตัวให้พร้อมแล้วไปวัดเพื่อสมาทานอุโบสถและรักษา หรือจะเปล่งวาจาอธิษฐานอุโบสถด้วยตนเองก็ได้ว่าดังนี้

“อิมัง อัฏฐังคสมันนาคตัง พุทธปัญญัตตัง อุโปสถัง อิมัญจ รัตตึง อิมัญจ ทิวสัง สัมมเทว อภิรักขิตุง สมาทิยามิ”

แปลว่า ข้าพเจ้าขอสมาทานอุโบสถที่พระพุทธเจ้าบัญญัติไว้พร้อมทั้งองค์ ๘ นี้ เพื่อรักษาให้ดี มิให้ขาดมิให้ทำลายตลอดคืนนี้และวันนี้

 

ที่มา:หนังสือนักธรรมชั้นตรี

เรียบเรียงโดย คณาจารย์สำนักพิมพ์เลี่ยงเชียง เพียรเพื่อพุทธศาสน์